Faisnéis eagraíochta
Oifig an Ombudsman – Athmheasúnú ar an Dualgas Earnála Poiblí agus Plean Gníomhaíochta 2026
Foilsithe
An t-eolas is déanaí
Tá dualgas ar gach comhlacht san earnáil phoiblí idirdhealú a dhíothú, comhionannas a chur chun cinn, agus cearta an duine a chosaint dá bhfoireann féin agus dóibh siúd ar a soláthraíonn siad seirbhísí. Leagtar an dualgas seo amach faoi Alt 42 den Acht um an gCoimisiún um Chearta an Duine agus Comhionannas na hÉireann 2014. Ceanglaítear le halt 42(2) den Acht ar chomhlacht poiblí measúnú a dhéanamh ar na saincheisteanna maidir le cearta an duine agus comhionannas atá ábhartha dá fheidhmeanna agus dá chuspóir, agus plean a leagan amach chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna sin.
Is é cuspóir an doiciméid seo athmheasúnú a leagan amach ar ghealltanais ár nOifige maidir leis an Dualgas Earnála Poiblí. Ag tabhairt faoin athmheasúnú seo agus á dhoiciméadú, rinneamar measúnú ar a bhfuil déanta go dtí seo agus ar a bhfuil fós le déanamh ónár bplean gníomhaíochta roimhe seo maidir leis an Dualgas Earnála Poiblí. Tá réimsí nua sainaitheanta againn inar féidir feabhas breise a chur ar chearta an duine agus ar chomhionannas. Léirítear é seo inár bPlean Gníomhaíochta leasaithe don tréimhse 2026–2029.
Is oifig neamhghnách í ár nOifig, ina bhfuil sé chomhlacht reachtúla éagsúla. Sa doiciméad seo, ciallaíonn “ár nOifig” na comhlachtaí reachtúla aonair atá liostaithe thíos.
• Oifig an Ombudsman ;
• Oifig an Choimisinéara Faisnéise;
• Oifig an Choimisinéara um Fhaisnéis Comhshaoil
• An Coimisiún um Nochtadh Cosanta
• An Coimisiún um Cheapacháin Seirbhíse Poiblí
• An Coimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí
Tá an tOmbudsman, an tUasal Ger Deering, ina Choimisinéir Faisnéise freisin, ina Choimisinéir um Fhaisnéis Chomhshaoil agus ina Choimisinéir um Nochtadh Cosanta. Is comhalta ex officio é an tOmbudsman den Choimisiún um Cheapacháin Seirbhíse Poiblí agus den Choimisiún um Chaighdeáin in Oifig Phoiblí. Is comhalta ex officio é an tOmbudsman den Choimisiún um Cheapacháin Seirbhíse Poiblí agus den Choimisiún um Chaighdeáin in Oifig Phoiblí.
Maoinítear ár nOifig le Vóta amháin agus tá Oifigeach Cuntasaíochta (Ard-Stiúrthóir) i gceannas uirthi agus Coiste Comhairleach Bainistíochta ag tacú leis. Roinnimid spás oifige (ag 6 Ardán Phort an Iarla, Baile Átha Cliath 2) agus “Spine Corparáideach” a sholáthraíonn seirbhísí corparáideacha, seirbhísí teicneolaíochta faisnéise agus cumarsáide, seirbhísí dlí, acmhainní daonna, cumarsáid agus seirbhísí tacaíochta eile.
Bhunaigh an Oifig Coiste Dualgas Earnála Poiblí den chéad uair in 2018, a rinne ionadaíocht ar na comhlachtaí reachtúla éagsúla agus ar na haonaid chorparáideacha. D’fhorbair an Coiste plean gníomhaíochta tosaigh, a ceadaíodh ag an gCoiste Comhairleach Bainistíochta agus a cuireadh san áireamh i Ráiteas Straitéise na hOifige 2019–2021.
Athbhunaíodh an Coiste in 2022. Rinne an Coiste athmheasúnú ar an Dualgas Earnála Poiblí agus d’fhorbair sé plean gníomhaíochta leasaithe, a cuireadh san áireamh i Ráiteas Straitéise na hOifige 2022–2025.
Áirítear ar ár gCoiste ionadaithe ó gach ceann de na sé chomhlacht reachtúla agus ónár “dromlach corparáideach”.
Le halt 42(2) den Acht um an gCoimisiún um Chearta an Duine agus Comhionannas na hÉireann 2014 , leagtar dualgas ar ár nOifig na nithe seo a leanas a dhéanamh:
Measúnú a dhéanamh — measúnú a leagan amach inár bplean straitéiseach ar na saincheisteanna maidir le cearta an duine agus comhionannas a mheasann sí a bheith ábhartha do fheidhmeanna agus do chuspóirí na sé chomhlacht reachtúla atá mar chuid dár nOifig;
Aghaidh a thabhairt ar - na beartais, na pleananna agus na gníomhaíochtaí atá i bhfeidhm nó atá beartaithe a chur i bhfeidhm chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna sin a leagan amach inár bplean straitéiseach; agus
Tuairisciú — tuairisciú ar fhorbairtí agus ar éachtaí inár dtuarascáil bhliantúil.
Ag déanamh athmheasúnaithe ar an Dualgas Earnála Poiblí, rinneamar na gníomhaíochtaí seo a leanas:
• Ag ullmhú don athmheasúnú/plean gníomhaíochta seo, bhuail muid leis an gCoimisiún um Chearta an Duine agus Comhionannas na hÉireann agus d’fhreastalaíomar ar sheimineár gréasáin oiliúna a d’eagraigh siad maidir leis an Dualgas Earnála Poiblí i bpleananna straitéiseacha.
• Rinneamar athbhreithniú ar phlean gníomhaíochta 2022–2025 maidir leis an Dualgas Earnála Poiblí agus shainaithníomar na gníomhaíochtaí atá curtha i gcrích agus na gníomhaíochtaí atá fós ábhartha agus le cur i gcrích;
• Rinneamar breithniú ar fhorbairtí ó bhí an Plean Straitéise deireanach ann, e.g. cuimsiú Oifig an Choimisinéara um Nochtadh Cosanta inár nOifig agus forbairtí sa réimse níos leithne maidir le cearta an duine, comhionannas agus éagsúlacht;
• Mar chuid de fhorbairt ár bplean straitéisigh 2026, rinneamar próiseas comhairliúcháin sheachtraigh lenár bpáirtithe leasmhara. D’eisíomar suirbhé do gach ceann de na sé chomhlacht reachtúla, a raibh 10 gceist shonracha ann. Bhí an suirbhé oscailte ar feadh ceithre seachtaine agus fuarthas 146 freagra san iomlán. Chuir go leor dár bpáirtithe leasmhara le níos mó ná ceann amháin de na suirbhéanna. Bhain ceann de na ceisteanna leis an gcaoi a raibh an comhlacht reachtúil ag cur an Dualgais Earnála Poiblí i bhfeidhm ina chuid oibre. Léirigh na freagraí a fuarthas go bhfuil na comhlachtaí reachtúla ag cur an Dualgais Earnála Poiblí i bhfeidhm go maith nó go measartha maith agus iad ag comhlíonadh a ndualgas.
• Rinneamar próiseas comhairliúcháin inmheánaigh freisin lenár Sealbhóir Oifige (an tOmbudsman), le Comhaltaí na gCoimisiún, leis an mbainistíocht agus leis an bhfoireann. Mar chuid den phróiseas seo, rinneadh suirbhé foirne agus sraith ceardlann foirne. D’iarr an suirbhé foirne ar bhaill foirne a dtuairimí a thabhairt maidir leis an gcaoi a raibh an Oifig ag cur an Dualgais Earnála Poiblí i bhfeidhm agus maidir le moltaí ar fheabhsuithe a d’fhéadfaí a dhéanamh. Mheas formhór mór (92% díobh siúd a d’fhreagair) go bhfuil an Oifig ag cur an Dualgais Earnála Poiblí i bhfeidhm go han-mhaith nó go measartha maith ina cuid oibre. Moladh feabhsuithe ar áiseanna do bhaill den phobal a thugann cuairt ar ár nOifig agus forbairt céimeanna praiticiúla agus fianaise ar an gcaoi a bhfuil Oifig an Ombudsman ag cur Cur Chuige Bunaithe ar Chearta an Duine i bhfeidhm ina láimhseáil gearán.
• Reáchtáladh ceithre cheardlann foirne, ar tugadh cuireadh do gach ball foirne. D’fhreastail thart ar 120 ball foirne (70%) ar na ceardlanna. Lorgaíodh ionchur foirne trí shraith grúpaí plé, agus thug ceann acu aghaidh ar cheist ár luachanna agus an Dualgais Earnála Poiblí. Shainaithin na ceardlanna easpa feasachta i measc roinnt ball foirne maidir leis an Dualgas Earnála Poiblí agus leis an gCoiste, chomh maith le deacracht a bhaineann le sainaithint chruinn ar an gcaoi ar féidir an Dualgas Earnála Poiblí a chur i bhfeidhm inár gcuid oibre.
• Chomhairligh Coiste an Dualgais Earnála Poiblí go díreach le Bainisteoirí Sinsearacha gach ceann de na comhlachtaí reachtúla aonair chun aon réimsí a shainaithint i ndáil le feidhmeanna agus cuspóirí an chomhlachta reachtúil ar gá iad a chur san áireamh i bplean gníomhaíochta 2026–2028 maidir leis an Dualgas Earnála Poiblí.
• Chuamar i gcomhairle le Ceann ár nAonaid Seirbhísí Corparáideacha chun aon ghníomhartha a d’fhéadfaimis (mar cheann de roinnt tionóntaí i bhfoirgneamh faoi úinéireacht tráchtála) a dhéanamh go réasúnach chun inrochtaineacht ár dtimpeallachta tógtha a fheabhsú tuilleadh; (Ní mór dúinn é seo a dhéanamh)
• Chomhairligh muid lenár nAonad Cumarsáide chun aon ghníomhaíochtaí a d’fhéadfaimis a dhéanamh go réasúnach chun ár gcumarsáid a dhéanamh níos inrochtana;
Baineadh amach roinnt príomhchuspóirí inár bPlean Gníomhaíochta 2025, lena n-áirítear:
• cur chuige bunaithe ar chearta an duine a thabhairt isteach i láimhseáil gearán an Ombudsman;
• athbhreithniú ar éifeachtacht agus ar raon ár gCláir Idirbhliana;
• feabhas a chur ar inrochtaineacht ár suíomhanna gréasáin; agus
• feabhas a chur ar ár ngníomhaíochtaí for-rochtana.
Tar éis athmheasúnú a dhéanamh ar an Dualgas Earnála Poiblí, measaimid go bhfuil na príomhchuspóirí a threoraigh ár bplean oibre roimhe seo fós ábhartha. Dá bhrí sin, tá na sé phríomhchuspóir seo a leanas inár bplean oibre 2026–2029:
1. Ionad oibre inrochtana
2. Cumarsáid inrochtana
3. For-rochtain inrochtana
4. Cinntí a thugann aird ar chearta an duine agus ar chomhionannas
5. Ionad oibre a thugann aird ar chearta an duine agus ar chomhionannas
6. Folláine san ionad oibre
Déantar roinnt gníomhaíochtaí ó Phlean Gníomhaíochta 2025 nár baineadh amach, amhail feabhas a chur ar inrochtaineacht ár dtimpeallachta tógtha, a thabhairt ar aghaidh chuig ár bplean gníomhaíochta 2026. Cuireadh gníomhaíochtaí nua san áireamh freisin, amhail ár nOifig a dhéanamh níos oiriúnaí do dhaoine ar a bhfuil uathachas agus gníomhaíochtaí a thabhairt isteach chun ár nOifig a dhéanamh níos cairdiúla ó thaobh aoise de. Ag cur san áireamh an t-aiseolas ó na ceardlanna foirne, áirítear sa Phlean Gníomhaíochta freisin gníomhaíochtaí chun feasacht ar an Dualgas Earnála Poiblí a ardú agus ar an gcaoi a bhfuil an Oifig ag cur comhionannas agus cearta an duine chun cinn go réamhghníomhach i leith foirne agus úsáideoirí seirbhíse.
Tá ár bPlean Gníomhaíochta ceadaithe ag an gCoiste Comhairleach Bainistíochta agus tá sé corpraithe i Ráiteas Straitéise na hOifige 2026–2029. Buailfidh Coiste an Dualgais Earnála Poiblí le chéile go rialta chun athbhreithniú agus measúnú a dhéanamh ar dhul chun cinn maidir leis na gníomhaíochtaí a sainaithníodh, agus tuairisceofar ar an dul chun cinn sin trí Thuarascálacha Bliantúla na hOifige agus trína láithreáin ghréasáin.
